وافدیه ی مغول؛ پژوهشی پیرامون امواج فراریان و پناهندگانِ دولت ایلخانان به قلمرو ممالیک مصر

نویسنده

کارشناس ارشد تاریخ

چکیده

یکی از تحولات برجسته در نیمهی دوم سدهی هفتم هجری/ سیزدهم میلادی،
برپایی حکومت ایلخانانِ مغول در چهارچوب مرزهای سیاسی ایران است. از ویژگیهای
قابل توجه این حکومت، چالشهای مرزی و اختلافات سیاسی- نظامی آنان با همسایهی
غربی خود، ممالیک مصر بود. در این میان، نقش گروههای فراری و پناهنده به خصوص
افراد و گروههایی که از سمت حکومت ایلخانان مغول به سوی ممالیک مصر میگریختند و
به آنان پناهنده میشدند، در بروز و تشدید خصومت میان دو دولت از اهمیت خاصی
برخوردار است. این گروههای فراری و پناهنده، در منابع عربی، تحت عنوان وافدیه و
مستأمنین معرفی شدهاند.
مسئلهی اساسی پژوهش حاضر، این است که تحرکات امواج فراری و پناهخواه به
چه صورت شکل گرفته و علل سرکشی آنان علیه ایلخانان مغول چه بوده است. این
پژوهش بر آن است تا با بهرهگیری از روش تحقیق تاریخی به بررسی توصیفی و تحلیلی
نقش امواج وافدیه و مستأمنین در بروز و تداوم روابط خصمانه میان ایلخانان و ممالیک و
علل تحرکات، عصیان و مخالفت آنان علیه ایلخانان بپردازد. بررسی منابع و مĤخذ نشان
میدهد که افراد و گروههای فراری و پناهخواه به دلایل مختلف سیاسی، نظامی و . .. با
پیوستن به دولت ممالیک مصر در بروز تنش و خصومت میان ایلخانان و ممالیک نقش
مؤثری را ایفا میکردند. محور نوشتار حاضر بررسی این تحرکات و علل آن میباشد.

کلیدواژه‌ها